Home
Filmbesprekingen
Boekbesprekingen
Agenda
Links

Nostalgie En Seriemoord
 Memories of Murder van Pong Jun-ho

Een goede film over een zo schokkend fenomeen als seriemoord is zeldzaam en dient gekoesterd te worden. Het genre is zodanig verzand geraakt in clichés dat de geoefende kijker van B-films zonder veel problemen het verloop van zo'n film kan voorspellen, inclusief de dynamiek tussen de seriemoordenaar en de held, tussen de seriemoordenaar en de pers en natuurlijk tussen de held, de pers en zijn meerderen. Een doodenkele uitzondering als Se7en daargelaten zijn de meeste seriemoordenaarsfilms exercities in slecht gecamoufleerd voyeurisme zonder veel meer te bieden dan bloedige moordscènes, maniakale moordenaars die immer het kwaad onverdund personifiëren, anonieme slachtoffers en een getergde held.

Memories of Murder is slechts de tweede film van de zeer begaafde regisseur Pong Jun-ho (Bong Joo-ho), die debuteerde met de wrange komedie Barking Dogs Never Bite.  Memories of Murder is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal, wat in de regel ook niet garant staat voor kwaliteit. Een waar gebeurd verhaal, dus, over een seriemoordenaar. Anders dan de verfilmingen van de levens van Ted Bundy of Jeffrey Dahmer echter, gunt Memories of Murder de kijker geen gemakkelijk leunstoelmoralisme. Pong laat uiteraard weinig twijfel bestaan over de slechtheid van de moordenaar of moordenaars; in dat opzicht is de morele grens duidelijk. De helden van de film echter, die nu eens noch typische helden, noch even typische anti-helden zijn, brengen duidelijke nuances aan in de morele kleurschakeringen van Memories of Murder.

De moorden op tien meisjes en vrouwen vonden plaats tussen 1986 en 1991 in  een klein dorpje op het platteland. Deze jaren vormden de overgang tussen de repressieve militaire dictatuur van de jaren tachtig en geleidelijke democratisering van de jaren negentig. De Koreaanse politie, zowel de hoofdstedelijke als de regionale, was dan ook niet alleen belast met het voorkomen en oplossen van misdaden, maar evenzeer met het in toom houden van de bevolking en het opsporen en intimideren van potentiële dissidenten. De politie, en zeker de lokale plattelandspolitie, was met andere woorden niet bij uitstek geschikt om gecompliceerde zaken op te lossen. Tegen deze achtergrond, waar het geweld evenzeer van de kant van de autoriteiten als van de kant van de criminelen verwacht mocht worden, ontvouwt zich het verhaal van de uiteindelijk mislukte jacht op degene die  in vijf jaar tijd tien meisjes en vrouwen verkrachtte en om het leven bracht.

De hoofdrollen zijn in handen van de wederom schitterend Song Kang-ho (die à la Robert de Niro in Raging Bull voor deze rol vele kilo's is aangekomen) en Kim Sang-gyŏng (Kim Sang-gyung), een bekend gezicht uit Hong Sang-su's laatste film. Song speelt een plattelandsrechercheur die prat gaat op zijn intuitie om schurken te ontmaskeren. Hij wordt daarin op gewelddadige wijze gesteund door Kim Noe-ha (Kim Rae-ha) wiens ondervragingstechnieken voornamelijk uit schoppen en slaan bestaan. De tegenhanger van Song en Kim is de hoofdstedelijke rechercheur Kim Sang-gyŏng die minder op intuitie en geweld vertrouwt. De antagonistische dynamiek tussen Song en Kim wordt versterkt door het werkelijk sublieme scala aan acteurs in bijrollen. Kim Nae-ha is al genoemd, maar ook Song's vriendin (uit Christmas in August), de nieuwe chef van het onderzoeksteam (een bekend "vriendelijke buurman-gezicht" van film en tv), de geestelijk gehandicapte verdachte zoon van een restauranteigenaar en een verrassende Pak Hae-il (uit Jealousy Is My Middle Name) zetten allen in meer of mindere mate overgetelijke vertolkingen neer.

Wat het meest bijblijft aan Memories of Murder is de toonzetting van de cinematografie. De frustrerende jacht op de moordenaar speelt zich af op een vaak donker en regenachtig platteland waar de donkere silhouetten van fabrieken de horizon bevolken. De kleuren zijn prachtig; gele korenvelden komen daadwerkelijk tot leven, nat, vies en verstikkend als ze kunnen zijn. Bruine plattelandswegen zijn afwisselend drassig en droog-stoffig en domineren het scherm.

 Pong's nauwgezette reconstructie van de tijdsperiode is ook bijzonder knap gedaan. De verscholen moordenaar fluit een liedje van een popularie zanger uit de jaren tachtig; de manier waarop de politie bepaalt wat nieuws is wat niet; de uitbuiting en rechtenloosheid van arbeiders. Een belangrijke reden voor het succes van Memories of Murder in Korea was juist deze herkenbaarheid van de liedjes die werden gefloten, de programma's die op tv waren (ironisch genoeg Inspector Chief, een detective!) en het ritme van het leven (jonge mannen en vrouwen die naar de hoofdstad toe willen).

Eén van de beste en meest wrange scènes is de scène waarin Song Kang-ho, Kim Nae-ha en Pak No-shik (als de achtergebleven Kwang-ho) gebroederlijk een aflevering van Inspector Chief zitten te kijken terwijl ze tchajangmyŏn (noedels in sojabonensaus) eten. Het moment van verbroedering maakt echter al snel weer plaats voor een continuering van de gewelddadige ondervraging, als de drie de hen toebedeelde rollen weer opnemen. De tegenstelling uit deze scène is tegelijktertijd pijnlijk en zeer menselijk. En dat is de film in een notedop, een vat aan pijnlijke, absurde, maar tegelijkertijd ook zeer voorstelbare tegenstellingen. Een moordenaar die niet gepakt wordt, een rechercheur die op uiterst knullige wijze bewijs vervalst, essentiële aanwijzingen die in een prullenbak verdwijnen. Pong blinkt als geen ander uit in het laten zien van de condition humaine op zwartgallige wijze. Bewonderingswaardig is dat hij zonder uit te glijden weet te balanceren tussen absurdisme, wreedheid, domheid en menselijkheid.