Home
Filmbesprekingen
Boekbesprekingen
Agenda
Links

In Naam Van De Staat
Silmido van Kang U-sŏk

Er zijn wereldwijd weinig films die het qua bezoekersaantallen hebben kunnen opnemen tegen Lord of the Rings 3. Silmido (ook bekend als Shilmido) van blockbusterregisseur Kang U-sŏk (Kang Woosuk) was niet alleen populairder dan LOTR 3 in Korea, maar versloeg deze zelfs met dubbele bezoekscijfers. Vijf miljoen voor LOTR 3 en tien miljoen voor Silmido, wat in beide gevallen natuurlijk geen misselijke cijfers zijn. Het geeft maar weer eens hoe goed de Koreaanse film het ook in Korea zelf doet, al hoort men ook stemmen die zich enigszins zorgen maken over de fascinatie van Koreanen met Korea in deze tijd van globalisering.

Silmido is het verhaal van een 'vergeten'  legereenheid van terdoodveroordeelden, onverbeterlijke misdadigers en andere maatschappelijke uitgestotenen. Losjes gebaseerd op een waar gebeurd verhaal (er waren daadwerkelijk dit soort eenheden) gaat Silmido over de megalomanie van de Koreaanse dictator destijds, Pak Chŏng-hŭi (Park Chung-hee) en hoe deze megalomanie over werd gedragen op legereenheid 684. Zij krijgen in 1968 de opdracht om als wraak voor de Noord-Koreaanse poging om Pak Chŏng-hŭi te doden, de Noord-Koreaanse leider Kim Il-sŏng (Kim Il Sung) te vermoorden. Het is een missie à la The Dirty Dozen: kans op overleven nihil, maar voor de verschoppelingen in kwestie de enige kans op eerherstel en eigenwaarde.

Silmido heeft een cast die zo indrukwekkend is dat het al maanden voor de première gonste van de geruchten. Korea's meest gelauwerde acteur An Sŏng-gi (Ahn Sung Khee), Sŏl Kyŏng-gu (Oasis, Peppermint Candy), Chŏng Chae-yŏng (Sympathy for Mr. Vengeance), Hŏ Chun-ho (A Petal, White Badge), Kang Sŏng-jin (Hi Dharma, Attack The Gas Station), Kang Shin-il (Sword In The Moon, Public Enemy): het is een waar feest der herkenning. Bovendien werd de regie gevoerd door de legendarische Kang U-sŏk die met zijn Two Cops serie (1,2 en 3) het begrip blockbuster van eigen bodem in Korea introduceerde. Hooggespannen verwachtingen alom dus.

In 1968, als de militaire dictatuur het land stevig in zijn grip heeft en de koude oorlog met Noord-Korea op zijn hoogst is, wordt een bonte verzameling maatschappelijke uitgestotenen gedwongen om dienst te nemen, om, in de woorden van An Sŏng-gi, "het mes weer op te nemen ten behoeve van het vaderland". Ze krijgen een training die zo onmenselijk is dat er geregeld doden vallen, om maar te zorgen dat ze de allerbesten en hardsten zullen worden. Het is immers niet zomaar iets om in het noorden te infiltreren en Kim Il-sŏng naar de socialistische hemel te helpen. Langzamerhand wordt echter duidelijk dat de militairen die eertijds de opdracht gaven tot de formatie van eenheid 684, nu twijfelen aan de wijsheid ervan. Maar eenheid 684 heeft natuurlijk niet voor niets zo lang en zo hard getraind...

De cast is niet slechts indrukwekkend in naam, maar presteert ook vrij goed. Dat het niet briljant is geworden, is te wijten aan het één-dimensionale scenario dat de karakters niet uitdiept en bij tijd en wijle onbedoelde karikaturen aflevert. Het lijden van deze mannen wordt niet erg overtuigend in beeld gebracht: de trainingsscènes die we te zien krijgen, zijn ook voor hedendaagse Zuid-Koreaanse mariniers nog steeds gesneden koek. De luie karakterisering van de leidinggevende militairen als rondborstige mannen van hun woord met kaken van graniet doet de film ook weinig goed. Het grootste probleem van de film zit echter in de ongeloofwaardige premisse die een bende asociale misdadigers omtovert tot vaderlandslievende modelburgers die niets liever willen dan hun leven opofferen voor de glorie van Zuid-Korea.

Dit gegeven is ironisch. De film was in de eerste instantie bedoeld als een aanklacht tegen de autoritaire staat van de jaren zestig en zeventig, die deed wat het goed dunkte en daarbij letterlijk over lijken ging. Silmido eindigt echter als een film die dit soort doorgeschoten nationalisme verdedigt. Als een paar soldaten onder de onmenselijke stress breken, er vandoor gaan en een jonge vrouw verkrachten, ligt de sympathie van hun makkers én van de filmmakers bij hen: zij hadden het ook wel erg zwaar, betreurenswaardig wat er gebeurd is, maar ook wel begrijpelijk. Op deze wijze worden de nietsontziende methoden van de militaire machthebbers alsnog goedgepraat; het probleem is slechts dat ze deze verkeerd aanwenden, niet dat ze het recht in de eerste plaats ontbeerden om dit te doen. Dit is erg jammer, want het echte verhaal achter Silmido is fascinerend, menselijk en tragisch en gaat een stuk verder dan makkelijke cinematische en pathetische zelfopoffering. Er zijn nog steeds nabestaanden van soldaten van eenheid 684 (of soortgelijke eenheden) die nooit opheldering hebben gekregen over het lot van hun familielid. Ondanks de indruk die de film poogt te wekken, is dit een film die dichter bij de toenmalige machthebbers staat dan bij de soldaten van eenheid 684. De makers hebben hier een dijk van een kans laten liggen om met zo'n cast en zo'n gegeven (en zoveel zakken geld) een film te maken die het collectieve navelstaren ontstegen zou zijn en iets te zeggen zou hebben over mensen in plaats van platte karakters die hun omgeving geen moment achter zich kunnen laten.

Silmido is een echte blockbuster: zeer vaardig geproduceerd met genoeg bekende koppen, drama, actie en human interest om de kijker betrokken te houden bij wat er gebeurt.  De aandacht die het vestigt op de duistere spionagepraktijken van Zuid-Koreaanse kant is ook welkom. De meeste Zuid-Koreanen zijn opgegroeid met het idee dat alleen Noord-Korea handelde in spionage, terreur en dood in het duister. De vrijheden die de regisseur zich heeft veroorloofd met betrekking tot wat er echt gebeurde (een moord die in de film een zelfmoord wordt, overlevenden die in de film doodgaan, burgers die van een strafblad voorzien worden) en de twijfelachtige morele lading van de film kunnen echter niet voorkomen dat dit een teleurstelling van de grootste orde is.